Web sitesi yaptırırken sorulması gereken sorular kapsam, süreç, tasarım, teknoloji, hız, güvenlik, sahiplik ve yayın sonrası bakım üzerinedir; aşağıdaki 12 soru, teklifleri doğru karşılaştırmanızı ve sürprizleri en baştan önlemenizi sağlar. Her sorunun yanında, iyi bir cevabın neye benzediğini de yazdık.
Bir web sitesi projesinde en pahalı sorun, yanlış anlaşılan bir beklentidir. Teklif aşamasında sorulmayan bir soru, çoğu zaman proje ortasında ek iş, gecikme ya da yayından sonra çözülmesi zor bir kısıt olarak geri döner. Bu listeyi, web sitesi geliştirme için görüştüğünüz her ekiple kullanabileceğiniz bir kontrol listesi olarak düşünün.
Bu soruları neden teklif aşamasında sormalısınız?
Teklif aşaması, değişikliğin en ucuz olduğu andır. Tasarım başladıktan sonra kapsamı değiştirmek emek ister; yazılım bittikten sonra altyapıyı değiştirmek ise çoğu zaman siteyi yeniden yapmak anlamına gelir.
Sorular size ekibin çalışma biçimini de gösterir. Somut, yazılı ve dürüst cevaplar veren bir ekip, proje boyunca da aynı şekilde iletişim kurar. Bu cevapların yazılı hâli, ileride sözleşmenin ve kabul ölçütlerinin temelini oluşturur.
Sorular yalnızca ekibi değil, sizi de sınar. Birçoğunu cevaplayabilmek için önce kendi hedefinizi, içeriğinizi ve karar sürecinizi netleştirmeniz gerekir; bu da projenin daha sağlam bir zeminde başlamasını sağlar.
Web sitesi yaptırırken hangi 12 soruyu sormalısınız?
Sorular projenin akışına göre sıralandı: önce ekip ve süreç, sonra tasarım, içerik ve teknoloji, en sonda sahiplik ve yayın sonrası.
- Benzer bir projeyi daha önce yaptınız mı, canlı bir örneğini görebilir miyim? Ekran görüntüsü yerine yayındaki siteleri isteyin. Siteyi telefonunuzda açın, birkaç sayfada gezinin ve hızını kendiniz deneyin. Aynı sektörden olması şart değildir; önemli olan projenin benzer karmaşıklıkta olmasıdır. Ekibin o projede tasarımı mı, yazılımı mı, yoksa ikisini birden mi üstlendiğini de sorun.
- Süreç nasıl işleyecek ve hangi aşamada neyi onaylayacağım? İyi bir cevap keşif, tasarım, geliştirme, test ve yayın gibi aşamaları, her aşamada teslim edilecekleri ve sizden beklenen onayları açıkça sıralar. Proje boyunca muhatabınızın kim olacağını ve ilerlemeyi nasıl takip edeceğinizi de sorun. Haftalık kısa bir durum toplantısı ya da paylaşılan bir proje panosu, ilerlemeyi görünür kılar.
- Teklif tam olarak neyi kapsıyor, neyi kapsamıyor? Sayfa ve şablon listesi, dil sayısı, panel özellikleri ve entegrasyonlar yazılı olmalıdır. Kapsam dışında kalan işlerin de açıkça belirtilmesi, sonradan çıkacak "bu dâhil değildi" tartışmalarını önler.
- Tasarım markamıza özel mi olacak, kaç revizyon turu var? Hazır bir temanın uyarlanması mı, özgün bir tasarım mı yapılacağını netleştirin. Mobil tasarımın ayrıca ele alınıp alınmadığını, revizyonların nasıl sınırlandığını ve tasarımın kodlamadan önce nasıl onaylanacağını sorun.
- İçeriği kim hazırlayacak, eski içerik nasıl taşınacak? Metin, görsel ve çevirinin sorumluluğunu baştan paylaşın. Mevcut bir siteniz varsa eski sayfaların yeni adreslere yönlendirileceğinden emin olun; aksi hâlde arama motorlarında yıllar içinde oluşan birikiminizi kaybedebilirsiniz.
- Siteyi hangi teknolojiyle kuracaksınız ve neden? Cevap bir ürün adından ibaret olmamalı, seçimin ihtiyacınıza neden uyduğunu açıklamalıdır. Teknolojinin yaygın kullanılan, düzenli güncellenen ve gerektiğinde başka bir ekibin de devralabileceği bir yapı olması, sizi uzun vadede korur. Lisans gerektiren bir bileşen varsa bu maliyetin kimde olacağını da öğrenin.
- Yönetim panelinden neleri kendim güncelleyebileceğim? Panelin bir demosunu isteyin. Yeni sayfa eklemek, görsel değiştirmek, menüyü düzenlemek ve dilleri yönetmek için teknik destek gerekip gerekmediğini kendi gözünüzle görün. Farklı yetkilere sahip kullanıcı rolleri tanımlanıp tanımlanamayacağını da sorun. Panelin anlaşılır ve Türkçe olması, ekibinizin onu gerçekten kullanıp kullanmayacağını belirler.
- Site ne kadar hızlı olacak, bunu nasıl ölçeceksiniz? İyi bir ekip hızı bir his olarak değil, ölçülebilir hedefler olarak tanımlar. Google'ın Core Web Vitals ölçütleri ve mobil test sonuçları bu konuşmanın ortak dili olabilir. Hedeflerin yayından önce nasıl test edileceğini de sorun.
- Arama motorları ve yapay zekâ yanıt motorları için hangi altyapı kurulacak? Anlamlı başlık yapısı, meta etiketleri, site haritası, yapılandırılmış veri, temiz adresler ve ölçümleme kurulumunun kapsamda olup olmadığını netleştirin. Bu temel, yayından sonra yapılacak her pazarlama çalışmasının zeminidir. Mevcut bir siteniz varsa, görünürlüğü koruyacak bir geçiş planı olup olmadığını da öğrenin.
- Güvenlik ve KVKK uyumu için neler yapılacak? HTTPS, güncel yazılım bileşenleri, spam ve bot koruması olan formlar, düzenli yedekleme, korunan bir panel girişi ve çerez onayı temel beklentilerdir. Daha geniş bir çerçeve için siber güvenlik kontrol listemize göz atabilirsiniz.
- Kaynak kod, alan adı ve hesaplar kimin olacak? Alan adı, sunucu, analiz ve arama konsolu hesaplarının şirketiniz adına açılması gerekir. Kaynak koda ve tasarım dosyalarına erişiminizin olup olmayacağı ve iş birliği sona erdiğinde nelerin size devredileceği sözleşmede yazmalıdır. Ekip değiştirmeniz gerekirse sitenin sorunsuz devredilebilmesi için teknik dokümantasyonun da teslim edilip edilmeyeceğini sorun.
- Yayından sonra bakım ve destek nasıl işleyecek? Güncellemeleri kimin yapacağını, yedeklerin nasıl kontrol edileceğini, bir sorun olduğunda kime ve hangi kanaldan ulaşacağınızı ve yanıt sürelerini sorun. Garanti kapsamındaki hata düzeltmeleriyle yeni istekler arasındaki sınırın da tanımlı olması gerekir. Ekibin, sitenin yıllar içinde nasıl güncel tutulacağına dair bir öneri sunabilmesi de iyi bir işarettir.
İyi bir cevabı zayıf bir cevaptan nasıl ayırırsınız?
Cevapların içeriği kadar veriliş biçimi de size bilgi verir. Şu işaretlere dikkat edin:
- Somutluk: İyi cevaplar örnek, adım ve teslim listesi içerir. "Her şey dâhil" gibi genel ifadeler pek bir şey anlatmaz.
- Yazılı olması: Toplantıda söylenen her şeyin teklife ya da sözleşmeye yansıması gerekir.
- Ödünleşimleri anlatması: Her seçeneğin bir bedeli vardır. Bunu açıkça söyleyen bir ekip sizi sonradan şaşırtmaz.
- Size de soru sorması: Hedefinizi, kitlenizi ve iç süreçlerinizi sormadan hazırlanan bir teklif büyük olasılıkla standart bir pakettir.
- Tutarlılık: Aynı soruya ekibin farklı kişilerinden farklı cevaplar geliyorsa, proje sırasında da iletişim sorunları yaşanması olasıdır.
- Sınırları belirtmesi: Neyin kapsam dışında olduğunu söylemekten çekinmeyen bir ekip, beklentiyi doğru yönetir.
Görüşmeden önce siz neleri hazırlamalısınız?
Soruların karşılıklı olduğunu unutmayın. Şu bilgilerle gittiğiniz bir görüşmede hem cevaplar hem teklif çok daha net olur:
- Sitenin tek cümlelik hedefi ve başarıyı nasıl ölçeceğiniz
- Hedef kitleniz ve onların siteye gelme nedenleri
- Taslak bir site haritası ve dil sayısı
- Elinizdeki içeriklerin listesi ve eksik olanlar
- Gereken entegrasyonlar, örneğin CRM, randevu, ödeme ya da ERP
- Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz birkaç örnek site
- Kararı kimin vereceği ve hedeflediğiniz yayın tarihi
- Bütçe çerçeveniz ve önceliklerinizin sırası
Bu bilgilerin bütçeye nasıl yansıdığını kurumsal web sitesi maliyetini belirleyen 8 etken yazımızda anlattık.
Sözleşmede hangi maddeleri yazılı görmelisiniz?
Görüşmelerde aldığınız cevaplar ancak yazıya geçtiğinde sizi korur. Sözleşmede en az şu başlıkların açıkça yer alması gerekir:
- Kapsam ve teslim edilecekler: Sayfa ve şablon listesi, panel özellikleri, entegrasyonlar ve dil sayısı
- Takvim ve onay aşamaları: Hangi aşamanın ne zaman teslim edileceği ve sizin onay süreleriniz
- Kabul ölçütleri: İşin hangi koşullarda tamamlanmış sayılacağı
- Sahiplik: Kaynak kod, tasarım dosyaları ve hesapların kime ait olduğu
- Garanti ve bakım: Garanti süresi, bakım kapsamı ve yanıt süreleri
- Kişisel veriler: Site üzerinden toplanan verilerin işlenmesinde tarafların sorumlulukları
İyi bir ekip yalnızca sorularınızı cevaplamaz, size de doğru soruları sorar.
Sık sorulan sorular
Teklif alırken kaç ekiple görüşmeliyim?
Karşılaştırma yapabileceğiniz kadar, ama her teklifi dikkatle inceleyebileceğiniz kadar az ekiple görüşün. Aynı soru listesini herkese yazılı olarak göndermek, cevapları yan yana koymayı kolaylaştırır.
En düşük teklifi seçmek mantıklı mı?
Ancak kapsam birebir aynıysa. Düşük bir teklif bazen içerik, panel esnekliği, yönlendirmeler ya da bakım gibi kalemlerin dışarıda bırakılmasından kaynaklanır; bu kalemler sonradan ek maliyet olarak geri döner.
Web sitesi yapımı ne kadar sürer?
Süreyi kapsam, tasarım yaklaşımı, dil sayısı ve içeriğin ne zaman hazır olacağı belirler. Güvenilir bir takvim ancak kapsam netleştikten sonra aşama aşama verilebilir; kapsam belli olmadan verilen kesin tarihlere temkinli yaklaşın.
Teknik bilgim yoksa cevapları nasıl değerlendiririm?
Cevabın sizin anlayacağınız dilde açıklanmasını isteyin; iyi bir ekip teknik bir kararı iş sonucu üzerinden anlatabilir. Emin olamadığınız noktalarda canlı örnekleri ve panel demosunu kendiniz deneyin.
Soruları yazılı mı, toplantıda mı sormalıyım?
İkisini birden yapın. Önce listeyi yazılı gönderin ki cevaplar karşılaştırılabilir olsun; ardından bir toplantıda belirsiz kalan noktaları konuşun ve toplantıda verilen önemli taahhütlerin yazılı teyidini isteyin.
Nereden başlamalı?
Bu 12 soruyu bir belgeye kopyalayın, görüştüğünüz her ekibe aynı şekilde gönderin ve cevapları yazılı isteyin. Ardından cevapları kapsam, netlik ve sahiplik açısından yan yana koyun; doğru seçim çoğu zaman kendiliğinden belirginleşir.
Bu soruları bize de sormak isterseniz bizimle iletişime geçin.